![]() |
Patxi Saez Beloki. |
Patxi Saez
Soziolinguista - «Nor bakoitza da mezua, nor bakoitza da hedabidea».
2026(e)ko otsailaren 12(a), osteguna
Elefantearen paradigma ikusi
2025(e)ko urriaren 13(a), astelehena
Elefantea ikusi
2025(e)ko martxoaren 29(a), larunbata
Euskara: makila guztien zahagia (VI)
Hizkuntzakeriatik edo glotofobiatik eta, zer esanik ez, euskararen aurkako gorrototik, askotan ikusi izan dugu gure euskara makila guztien zahagi bihurturik. Azkena, Anton Arriola Kutxabankeko presidentea ibili zaigu makilakari lanetan gure hizkuntzari astindu eta makilakada galantak ematen.
2023(e)ko abenduaren 3(a), igandea
Kate motzean
Kate motzean eta larre motzean nahi dute euskara eta nahi gaituzte euskaldunak, batez ere Administrazio Publikoan. Hamabost baino gehiago dira, azken hiru urteotan, Espainiako epaitegietatik Administrazio Publikoan euskararen zabalkundearen aurka plazaratutako sententziak. Gehienak udal-administrazioaren aurkakoak izan dira, herritarrengandik gertuen dagoen herri erakundearen aurkakoak, herritarrei harrera egiterakoan aurrez aurreko harremanean egin beharreko lehen hizkuntza euskara izatea ukatzeraino. Zer kalte egiten du egun on batek?
2023(e)ko martxoaren 29(a), asteazkena
Berezko hiztunik gabe, arnasgunerik ez
Berezko hiztunik gabeko arnasgunerik ez dago. Berezko hiztunak dira arnasguneen euskarri, orakarri, zutarri eta zimentarri.
2022(e)ko abenduaren 2(a), ostirala
Justiziaren mailupean
Espainiako
inperialismo linguistikoak, demokrazia izeneko azken berrogei urteotan,
botere judizialaren bidez, euskara auzibidean jarri du etengabe, eta,
erreinuaren errainuan dauden epaitegietako zurezko mailuak astinduz,
gure hizkuntzaren aurrerabideari mailukada bat baino gehiago eman
dio. Azken berrogei urteotan epaitegietatik, maiz, hegoak ebaki egin
dizkiote txori izan nahi zuen euskarari.
2021(e)ko abenduaren 3(a), ostirala
Amaren Sua
Munduko herri eta hizkuntza guztiek irudiak, sinboloak eta metaforak sortzen dituzte bizi dutena eta gertatzen zaiena adierazteko. Hain zuzen ere, gizakiek sortutako esanahi, irudi eta sinbolo horiek osatzen dute munduko herrien kultura eta, azken batean, sortzen dituzten metafora horiek —irudi horiek— bizi duten egunerokotasunaren azalpen sinbolikoak dira.
Euskararen hiztun-herriak baditu bi sinbolo, baditu bi metafora bikain, bere herri-egoeraren berri ematen dutenak: Aitaren Etxea eta Amaren Sua.
2019(e)ko abenduaren 3(a), asteartea
Eta hortara goaz
2019(e)ko urriaren 6(a), igandea
Zer izan behar du Euskaltzaindiak datozen urteetan, zein da haren egitekoa?
Etzi beteko dira ehun urte Euskaltzaindiak lehen bilkura egin zuela. Mendeurrena etorri berritan, Euskaltzaindiak hemendik aurrera dituen errokei buruz, Berria egunkariak, Euskaltzaindiko bost kideen iritziarekin, gaur, 2019-10-06, argitaratu duen erreportajea hezurmamitzeko Garikoitz Goikoetxea kazetariak joan den irailaren hasmentan egin zizkidan galderei emandako erantzunak oso-osorik dituzue, hemen:
2019(e)ko maiatzaren 10(a), ostirala
Perretxikoak ikusi
Euskaraldiak, batez ere, euskara eta euskaldunak ikusgarriago bihurtu ditu. Hamaika egunetan, perretxikoak balira bezalaxe, euskaldunak azaldu egin dira orbel azpitik. Lehenengo Euskaraldia perretxiko kolpe handia izan da Euskal Herriko gizartearen pagadian: 225.000 buru azaldu dira euskal gizartearen komunikazioaren plazara, euskararen espazio fisiko eta sinbolikoaren jabe egitera. Perretxiko horietatik sekula probatu gabekoei, perretxiko aluzinogenoak iruditu zaizkie, izan ere, beraien eguneroko errealitate linguistikoan orain arte inoiz ezagutu gabeko komunikazio egoerak gertatu baizaizkie.
2019(e)ko urtarrilaren 7(a), astelehena
Euskararen misterioa
Koldo Mitxelena hizkuntzalari eta euskaltzainak zioenez euskararen historiak ezkutatzen duen benetako misterioa ez da bere jatorria, iraupena baizik (Mitxelena, 1978). Eta iraupenaz ari garenean, ezinbestean, erabileraz ari gara, izan ere, erabilerarik gabe ez baitago iraupenik.
2018(e)ko abenduaren 10(a), astelehena
Aittu euskaraz
«Aittu euskaraz» da Beasaingo Euskaraldiko batzordea osatzen dugun kide guztiok eman nahi dizuegun mezua.
Aittu etxekoekin, aittu etxekoena: Aittu euskaraz! Aittu lagunekin, aittu lagunena: Aittu euskaraz! Aittu irakasleekin eta aittu irakasleena, aittu ikaskideekin eta aittu ikaskideena, aittu eskolako lagunekin eta aittu eskolako lagunena: Aittu euskaraz! Aittu lanean, aittu lankideena eta aittu lankideekin: Aittu euskaraz!
Aittu mingainarekin eta aittu belarriarekin: Aittu euskaraz! Aittu ahobizi, aittu belarriprest: aittu euskaraz! Belarriprest, aittu, ahobizi, aittu: Aittu euskaraz! Aittu aho-belarrietatik: Aittu euskaraz!
Baina, batez ere, aittu gaitezen geure buruarekin eta aittu diezaiogun geure buruari. Aittu geure kolkorako eta aittu gure barne mintzoari: Aittu euskaraz! Aittu honekin, aittu horrekin, aittu harekin, aittu guztiekin: aittu euskaraz! Aittu hauena, aittu horiena, aittu haiena, aittu guztiena: Aittu euskaraz!
Eta ez, ez! ez erantzi txapa! Eraman txapa jantzita. Bihar ere, etzi ere, etzidamu ere, 15.ean eta 16.ean, 20.enean eta 80.ean ere, eraman txapa jantzita eta erabili txaparen indarra: Aittu euskaraz!
Beraz hauxe duzue gure mezua: jarraitu txapa jantzita, eta txaparen indarrarekin aittu euskaraz!
____________
Mezu hau Beasaingo plaza azpia bete jende 2018ko abenduaren hirugarrenean irakurri nuen, Euskararen Egunean, lehendabiziko Euskaraldiaren azken egunean, hamaikagarren egunaren ilunabarrean.
- Artikulu honen PDF fitxategia eskuratu nahi baduzu, sakatu HEMEN.
2018(e)ko azaroaren 23(a), ostirala
Euskaraldiaren indarra
Ume koskorretan, 7-8 urterekin, itsas handiarekin, gerrirainoko uretan, hondartza aldetik itsasora begira jartzen ginen, urrutian sortzen ziren olatuei begira. Eta, begirik kendu gabe, olatuak nola potoltzen eta handitzen ziren ikusten genuen. Han urrutian gero eta handiago egiten ziren olatu haiek hondartzara heltzen eta lehertzen zirenean, bi aukera baino ez zizkiguten ematen apar bihurtu baino lehen. Edo besoak luze-luze eginda buruz aurrera jauzi egin olatu barrenera, edo geldirik geratu olatuaren indarrak eta aparrak harrapatu zain. Busti ala busti, beste aukerarik ez zegoen.
2018(e)ko urriaren 24(a), asteazkena
Euskararen ezkutuko bilera
Euskararen historian bada bilera bat presaka, isilka eta ezkutuka egindakoa. Bilera horrek berebiziko garrantzia izan zuen euskararen batasuna azkartzeko eta akuilatzeko.
2018(e)ko irailaren 1(a), larunbata
Egiazko euskaldunak
«Neska eibartarra eta euskalduna, horrela aurkeztuko nuke nire burua. Aitari aita esaten diot eta amari ama, mugikorrean ere aita eta ama dauzkat jarrita. Sei neba-arreba gara eta gure artean euskaraz egiten dugu. Baina, oraindik ere, badira etorkin ikusten gaituztenak».
2018(e)ko ekainaren 1(a), ostirala
Hizkuntzakeriaren piztijendea (V)
Haserretu egin dira Madrilen. Berde koloreko bihurtzerainoko haserreak hartu ditu Espainiako hiriburuko egunkari eta politikariak. Amorru bizian jarritako Hulk piztia erraldoi beldurgarriak egindako marru eta orroen parekoak zabaldu dituzte Madrildik munduko lau haizetara.
2018(e)ko apirilaren 9(a), astelehena
Hizkuntzakeriaren arrautza (IV)
2018(e)ko urtarrilaren 8(a), astelehena
Beharra da giltza
Beharrezkoa ez dena desagertu egiten da. Darwinek ere hala frogatuta utzi zigun hautespen naturalaren teoriarekin. Euskararen bizi-indarra hiztunek euskara erabiltzeko duten behar sozio-funtzionalaren neurri berekoa da. Artikuluak hizkuntza biziberritzeko paradigma berria proposatzen du: Gurdiaren Paradigma. Paradigma horren arabera, hizkuntzaren gurdia mugiarazten duen indarra hiztunek hizkuntza hori komunikaziorako tresna gisa erabiltzeko duten behar naturalaren neurri berekoa da. Behar hori gabeko hizkuntzak, Darwinek iragarri bezala, galbidean dira.
Hitz gakoak: Hizkuntza, beharra, paradigma.
Resumen:
Lo que no es necesario desaparece. Así lo constató Darwin con su teoría de la selección natural. La fuerza vital del euskera es directamente proporcional a la necesidad socio-funcional que tienen sus hablantes de utilizarlo. El artículo propone un nuevo paradigma para la revitalización lingüística: El Paradigma del Carro. A tenor de ese paradigma, la fuerza tractora del carro de la lengua es la necesidad natural que tienen sus hablantes de utilizar esa lengua como instrumento de comunicación. Las lenguas que no generan dicha necesidad natural, como indicó Darwin, se encuentran en vías de extinción.
Palabras clave: Lengua, necesidad, paradigma.
Résumé:
Ce qui n'est pas nécessaire disparaît. C'est ce que constata Darwin avec sa théorie de la sélection naturelle. La force vitale de la langue basque est directement proportionnelle à la nécessité socio-fonctionnelle de son usage ressentie par les locuteurs. Cet article propose un nouveau paradigme pour la revitalisation linguistique: Le Paradigme du Chariot. Selon ce paradigme, la force motrice du chariot de la langue est la nécessité naturelle des locuteurs d'utiliser leur langue comme instrument de communication. Les langues qui ne génèrent pas cette nécessité naturelle, comme le dit Darwin, sont en voie d'extinction.
Mots-clés: Langue, nécessité, paradigme.
Summary:
What it is not necessary disappears. Darwin proved this statement with his theorem of natural selection. The vital force of the Basque language depends on the usage of this in the society. The article suggests a new paradigm for the linguistic revival: The Paradigm of the Cart. According to this paradigm, the force that moves the cart of the language is the natural need of communication. A language without that need, as Darwin predicted, are in the way of extinction.
Key words: Language, need, paradigm.
2017(e)ko abenduaren 1(a), ostirala
Ardatzean jartzeko garaia
Euskararen Herria kudeatzen duten hiru herri-erakundeek —Euskal Erakunde Publikoak, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak— non jarri behar dute hizkuntza politikaren ardatza?
2017(e)ko urriaren 16(a), astelehena
Lingua Navarrorum eta hizkuntzakeria (III)
2017(e)ko irailaren 5(a), asteartea
2017(e)ko ekainaren 6(a), asteartea
Hizkuntzakeriaren jokoa (II)
2017(e)ko apirilaren 27(a), osteguna
Hizkuntzakeria (I)
2017(e)ko apirilaren 24(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2017-03-01etik 2017-03-31ra
2017(e)ko apirilaren 2(a), igandea
Esperantza ertzetatik
2017(e)ko martxoaren 21(a), asteartea
Euskararen bizi puskak
2017(e)ko martxoaren 2(a), osteguna
«Euskararen Txantxana» 2017-02-01etik 2017-02-28ra
2017(e)ko otsailaren 9(a), osteguna
«Euskararen Txantxana» 2017-01-01etik 2017-01-31ra
2017(e)ko urtarrilaren 24(a), asteartea
Euskarak Bilbo behar du
2017(e)ko urtarrilaren 10(a), asteartea
Duela hogeita bost urte euskara plana abiatzetik, erabat euskaraz lan egitera
2016(e)ko abenduaren 31(a), larunbata
«Euskararen Txantxana» 2016-12-01etik 2016-12-31ra
2016(e)ko abenduaren 19(a), astelehena
Euskarari ateak zabaldu behar zaizkio lan-munduan
![]() |
Elkarrizketa eta argazkia: Ugaitz Agirre. |
2015eko urrian argitaratu zuen Elefantea ikusi artikulua Patxi Saezek (Beasain, 1964), soziolinguistak. Bertan, euskararen eta euskalgintzaren ajeei buruz hitz egiten zuen, argudiatuz itsututa jarraitzen zuela nolabait arazo txikietan, hau da, zorrietan; eta aldiz, arazo nagusiak, elefanteak, ez dituela identifikatu.
2016(e)ko abenduaren 11(a), igandea
Euskara Irabazteko Bidean
2016(e)ko abenduaren 1(a), osteguna
Berezko hiztunak
2016(e)ko azaroaren 30(a), asteazkena
«Euskararen Txantxana» 2016-11-01etik 2016-11-30era
2016(e)ko azaroaren 5(a), larunbata
Euskararen zubigileak
![]() |
Argazkia: ANDONI CANELLADA / ARP. |
Berriki EGA azterketa (C1) egitera joandako ikasleen artean fortunatu naiz. Azterlekuaren atarian EGA azterketa egin zain zeudela, gehientsuenak, nire ingurumarian nituenak bai behintzat, elkarren artean gaztelaniaz ari ziren jo eta su. Azterketa egitera zetorren gazte batek ere horrela galdetu zion nire alboan zegoen mutil bati: «¿Es aquí donde se hace el examen de euskera?» eta egindako galderari erantzuteko, zalantza izan zuen mutilak erdaraz edo euskaraz ihardetsi, baina, azkenean, euskaraz erantzun zion, baietz, han zela.
2016(e)ko urriaren 31(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-10-01etik 2016-10-31ra
2016(e)ko urriaren 29(a), larunbata
XXI. mendeko euskararen paradigma berria
![]() |
Joseba Alvarez Forcada. |
Duela lau urte, Bulebarreko Herri Harresiaren erdian, egoera politiko berriari nolako erantzuna eman behar genion hausnartzen hasi ginen, bai edukien aldetik, baita formen aldetik ere. Urtebete beranduago I. Libre Topaketak antolatu genituen Bulebarrean bertan eta Lurralde Askea komunitate desobedientea sortzera eramango gintuen prozesuari hasiera eman genion. Eta horretan aritu gara azken bi urteotan.
2016(e)ko urriaren 12(a), asteazkena
Hizkuntzak egiten gaitu
Kataluniako Carme Junyent hizkuntzalariak Berria egunkarian esandakoak ni ere hausnarrean jarri nau: “Duela urte batzuk gertatu zen. Ikerlan batean zenbait haurrekin hitz egin genuen. Bat Katalunian jaioa zen, Gambiako bikote baten semea, 7 urtekoa. Katalana garrantzitsua iruditzen ote zitzaion galdetu genion. «Bai, noski!», erantzun zigun. «Katalanez hitz egiten badut, ez naiz horren beltza»”.
2016(e)ko urriaren 6(a), osteguna
2016(e)ko ekainaren 27(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-06-20tik 2016-06-26ra
2016(e)ko ekainaren 20(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-06-13tik 2016-06-19ra
2016(e)ko ekainaren 13(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-05-30etik 2016-06-12ra
2016(e)ko maiatzaren 30(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-05-23tik 2016-05-29ra
2016(e)ko maiatzaren 26(a), osteguna
2016(e)ko maiatzaren 23(a), astelehena
«Euskararen Txantxana» 2016-05-16tik 2016-05-22ra
